Edward Hartwig (1909-2003) jest fotografem, po którym polska fotografia artystyczna zaczęła wyglądać inaczej. Jego album Fotografika z 1958 roku odsunął ją od malarskiej tradycji Jana Bułhaka w stronę form graficznych, mocnego kontrastu i kadrów bliskich abstrakcji.
Poniżej życiorys ograniczony do faktów potwierdzonych w źródłach, opis tego, co realnie robił ze zdjęciem, oraz miejsca, w których jego prace można dziś zobaczyć.
Życiorys
- Urodzony 6 września 1909 w Moskwie, w rodzinie polskiej. Po odzyskaniu niepodległości rodzina osiadła w Lublinie.
- Uczył się fotografii u ojca, Ludwika Hartwiga, który prowadził zakład fotograficzny. Zaczął fotografować w połowie lat 20.
- Pierwsza wystawa indywidualna: Lublin, 1929. Wczesne prace powstawały pod wpływem koncepcji Jana Bułhaka, w technikach szlachetnych.
- W latach 30. studiował w Graphisches Institut w Wiedniu u Rudolfa Kopitza.
- Współzałożyciel Lubelskiego Towarzystwa Fotograficznego (1936) oraz Związku Polskich Artystów Fotografików (1947).
- Zmarł 28 października 2003 w Warszawie.
Co właściwie zrobił
Przełom przyszedł wraz z albumem Fotografika (1958). Hartwig odszedł w nim od miękkiego, malarskiego pejzażu w stronę obrazu zbudowanego z plam i linii, często bliskiego grafice albo plakatowi.
- Grafizacja obrazu: mocny kontrast redukujący scenę do czerni i bieli, bez półtonów pośrodku. Drzewo przestaje być drzewem i staje się kształtem.
- Pejzaż na granicy abstrakcji: łąki, wierzby i mgła traktowane jako rytm form, nie jako widok. To najbardziej rozpoznawalna część jego dorobku.
- Wszechstronność: obok pejzażu portret, fotografia teatralna i architektura. Zbiór Kulisy teatru (1969) to osobny, rozbudowany wątek jego pracy.
- Wczesne prace atmosferyczne, za które zyskał przydomek malarza mgieł, są dziś ciekawym punktem odniesienia dla tego, jak daleko odszedł później.
Albumy, od których zacząć
- Fotografika (1958): publikacja, która zmieniła estetykę polskiej fotografii artystycznej na kolejne dekady. Punkt obowiązkowy.
- Kulisy teatru (1969): fotografia teatralna, zupełnie inna strona jego warsztatu.
- Wariacje fotograficzne (1978): eksperymenty formalne i zabiegi ciemniowe.
- Wierzby (1989): jeden motyw prowadzony przez całą książkę, świetny przykład tego, jak buduje się serię.
Gdzie zobaczyć jego prace
Fotografie Hartwiga znajdują się w zbiorach instytucji publicznych, między innymi w Muzeum Fotografii w Krakowie, w Bibliotece Narodowej i w Muzeum Warszawy. Warto śledzić wystawy czasowe, bo prace na papierze rzadko bywają eksponowane na stałe ze względu na wrażliwość na światło.
Jeśli interesuje Cię kierunek, w którym Hartwig poprowadził pejzaż, zajrzyj do tekstu o fotografii abstrakcyjnej, a po stronę warsztatową do poradnika o fotografii czarno białej.
Źródła
- Muzeum Fotografii w Krakowie, katalog zbiorów – biogram i prace w kolekcji publicznej
- Związek Polskich Artystów Fotografików – informacja o twórcy i wystawie rocznicowej
- Biblioteka Narodowa, Polona – fotografie Hartwiga w zbiorach Biblioteki Narodowej i Muzeum Warszawy
Najczęstsze pytania
Kim był Edward Hartwig?
Polskim fotografem żyjącym w latach 1909-2003, współzałożycielem Lubelskiego Towarzystwa Fotograficznego i Związku Polskich Artystów Fotografików. Jego album Fotografika z 1958 roku odsunął polską fotografię artystyczną od malarskiej tradycji w stronę form graficznych i abstrakcji.
Czym charakteryzuje się styl Edwarda Hartwiga?
Grafizacją obrazu, czyli mocnym kontrastem redukującym scenę do plam i linii, oraz pejzażem prowadzonym na granicę abstrakcji. Obok tego uprawiał portret, fotografię teatralną i architekturę, więc jego dorobek jest znacznie szerszy niż same pejzaże.
Który album Hartwiga jest najważniejszy?
Fotografika z 1958 roku. To ta publikacja zmieniła estetykę polskiej fotografii artystycznej na kolejne dekady. Warto po niej sięgnąć po Kulisy teatru z 1969 roku, pokazujące zupełnie inną stronę jego warsztatu.
Gdzie zobaczyć zdjęcia Edwarda Hartwiga?
Jego prace znajdują się w zbiorach publicznych, między innymi w Muzeum Fotografii w Krakowie, w Bibliotece Narodowej i w Muzeum Warszawy. Fotografie na papierze rzadko bywają eksponowane na stałe, więc warto śledzić wystawy czasowe.
Wynajmij studio do swojej sesji
Szukasz miejsca na sesję? W Bookfolino znajdziesz studio fotograficzne na wynajem w swoim mieście. W katalogu jest 206 studiów, mediana stawki to 150 zł za godzinę, a najtańsze sale zaczynają się od 35 zł. Filtry pokazują, które mają cykloramę, światło dzienne czy garderobę.
Studia fotograficzne w głównych miastach Polski:
Warszawa · Kraków · Wrocław · Poznań · Gdańsk · Łódź
Komentarze