Obiektyw portretowy to najczęściej stałka o ogniskowej od 85 do 135 mm na pełnej klatce. Powód jest geometryczny, nie marketingowy: z takiej odległości twarz nie ulega zniekształceniu, a tło rozmywa się na tyle, żeby nie odciągało uwagi.
Poniżej znajdziesz porównanie ogniskowych z realnym dystansem pracy, przeliczenie na matryce APS-C i mikro 4/3 oraz odpowiedź na pytanie, które wraca najczęściej: czy naprawdę potrzebujesz f/1.4.
Która ogniskowa do jakiego kadru
Dystans w tabeli to odległość, z której zrobisz portret do połowy popiersia. Warto ją sprawdzić przed zakupem, bo w małym mieszkaniu ogniskowa 135 mm jest bezużyteczna.
| Ogniskowa (pełna klatka) | Dystans do popiersia | Charakter | Uwaga |
|---|---|---|---|
| 35 mm | około 1 m | Szeroki kontekst, wyraźna perspektywa | Do portretu środowiskowego, nie do twarzy z bliska |
| 50 mm | około 1,5 m | Neutralny, uniwersalny | Najlepszy pierwszy obiektyw, najtańszy w klasie |
| 85 mm | około 2 m | Klasyczny portret, spłaszczone rysy | Domyślny wybór do portretu |
| 105-135 mm | około 3 m | Mocna separacja od tła | Wymaga sporo miejsca |
| Powyżej 200 mm | 5 m i więcej | Silne spłaszczenie | W studiu praktycznie niewykonalne |
Efekt, który wszyscy przypisują ogniskowej, tak naprawdę bierze się z dystansu. Nos wygląda za duży nie dlatego, że użyłeś szerokiego kąta, tylko dlatego, że musiałeś podejść blisko. To samo szkło z pięciu metrów zniekształceń nie da.
Matryca mniejsza niż pełna klatka
Na APS-C i mikro 4/3 pole widzenia jest węższe, więc te same ogniskowe zachowują się inaczej. Przelicznik jest prosty.
- APS-C (mnożnik 1,5x, u Canona 1,6x): obiektyw 56-58 mm daje kadr jak 85 mm na pełnej klatce. Dlatego producenci robią stałki 56 mm dla tego formatu.
- Mikro 4/3 (mnożnik 2x): odpowiednikiem 85 mm jest obiektyw 42,5 mm.
- Głębia ostrości też się zmienia. Przy tym samym kadrze mniejsza matryca daje więcej ostrego tła. Żeby uzyskać rozmycie jak z f/2.8 na pełnej klatce, na APS-C potrzebujesz mniej więcej f/1.8, a na mikro 4/3 f/1.4.
Czy potrzebujesz f/1.4
W większości sesji nie i to jest jedna z droższych pomyłek początkujących. Różnica między f/1.4 a f/1.8 to często dwukrotność ceny.
- Przy f/1.4 głębia ostrości na dystansie dwóch metrów liczy się w centymetrach. Ostre oko i nieostre drugie oko przy lekkim obrocie głowy to typowy rezultat.
- Portret dwóch osób przy f/1.4 praktycznie nie istnieje. Jedna twarz zawsze wypada z płaszczyzny ostrości.
- W studiu i tak zamykasz do f/5.6 lub f/8, bo światło masz własne, a zależy Ci na ostrości rysów.
- Jasna przysłona ma sens w plenerze o zmierzchu i wtedy, gdy naprawdę chcesz odciąć model od bałaganu w tle.
Praktyczny wniosek: stałka 85 mm f/1.8 obsłuży dziewięćdziesiąt procent portretów, a zaoszczędzoną kwotę lepiej wydać na światło. Więcej o tym, jak je ustawić, znajdziesz w tekście o fotografii portretowej.
Zoom zamiast stałki
Uniwersalny zoom 70-200 mm f/2.8 jest cięższy i droższy od stałki, ale robi coś, czego stałka nie potrafi: pozwala zmienić kadr bez ruszania się z miejsca. Przy sesji z dzieckiem albo ze zwierzęciem to bywa rozstrzygające, bo nie masz czasu na przechodzenie.
- Bierz stałkę, jeśli fotografujesz głównie portret w kontrolowanych warunkach i zależy Ci na wadze oraz cenie.
- Bierz zoom, jeśli pracujesz na eventach, sesjach rodzinnych i wszędzie tam, gdzie sytuacja zmienia się szybciej niż zdążysz przejść trzy kroki.
Zanim kupisz cokolwiek, sprawdź, ile masz miejsca. Portret ogniskową 135 mm wymaga około trzech metrów odległości plus miejsce na tło za modelem, czyli w sumie ponad pięć metrów. Głębokość sali warto sprawdzić w opisie wybranej przestrzeni do wynajęcia.
Najczęstsze pytania
Jaka ogniskowa jest najlepsza do portretu?
Na pełnej klatce 85 mm, bo daje naturalne proporcje twarzy przy dystansie około dwóch metrów. Na APS-C odpowiednikiem jest 56-58 mm, a na mikro 4/3 około 42,5 mm. Ogniskowa 50 mm jest lepszym pierwszym wyborem, jeśli fotografujesz w małych wnętrzach.
Czy warto dopłacić do przysłony f/1.4?
W większości sesji nie. Przy f/1.4 i dystansie dwóch metrów głębia ostrości liczy się w centymetrach, więc drugie oko bywa już nieostre, a portret dwóch osób praktycznie nie wychodzi. W studiu i tak pracujesz zwykle przy f/5.6 lub f/8.
Czy zoom nadaje się do portretów?
Tak, zwłaszcza obiektyw 70-200 mm f/2.8. Jest cięższy i droższy od stałki, ale pozwala zmienić kadr bez zmiany miejsca, co ma znaczenie przy sesjach z dziećmi i zwierzętami. Stałka wygrywa wagą, ceną i zwykle jasnością.
Dlaczego szeroki kąt zniekształca twarz?
Zniekształcenie bierze się z odległości, nie z konstrukcji obiektywu. Szerokim kątem musisz podejść blisko, żeby wypełnić kadr twarzą, a bliski dystans powiększa to, co jest najbliżej aparatu, czyli nos. To samo szkło użyte z pięciu metrów nie zniekształci rysów.
Wynajmij studio do swojej sesji
Szukasz miejsca na sesję? W Bookfolino znajdziesz studio fotograficzne na wynajem w swoim mieście. W katalogu jest 206 studiów, mediana stawki to 150 zł za godzinę, a najtańsze sale zaczynają się od 35 zł. Filtry pokazują, które mają cykloramę, światło dzienne czy garderobę.
Studia fotograficzne w głównych miastach Polski:
Warszawa · Kraków · Wrocław · Poznań · Gdańsk · Łódź
Komentarze