Fotografia makro zaczyna się przy skali 1:1, czyli wtedy, gdy obiekt odwzorowany na matrycy jest tej samej wielkości co w rzeczywistości. Wszystko powyżej tej granicy to zbliżenie, nie makro, i różnica nie jest czysto nazewnicza: to od niej zaczynają się prawdziwe problemy techniczne.
Główny z nich jest jeden. W skali 1:1 przy przysłonie f/8 ostry pas ma około jednego milimetra. Cała technika makro sprowadza się do radzenia sobie z tą liczbą.
Trzy sposoby wejścia w makro
| Rozwiązanie | Koszt | Jakość | Wada |
|---|---|---|---|
| Pierścienie pośrednie | 80-250 zł | Bez strat, brak dodatkowego szkła | Traci nieskończoność, mniej światła |
| Soczewka nakręcana | 50-200 zł | Zauważalny spadek na brzegach | Najtańsza próba, najsłabszy efekt |
| Obiektyw makro | 1500-4000 zł | Pełna, ostrość na całym polu | Cena |
Pierścienie pośrednie to najlepszy stosunek jakości do ceny na start. Są puste w środku, więc nie dokładają żadnego szkła między obiektyw a matrycę. Jeśli okaże się, że temat Cię wciągnął, dopiero wtedy warto myśleć o dedykowanym szkle. Który obiektyw wybrać, opisaliśmy w tekście o obiektywach makro.
Głębia ostrości: jedyny prawdziwy problem
Przy zwykłym portrecie zamykasz przysłonę i masz więcej ostrości. W makro ta droga szybko się kończy, bo od okolic f/16 wchodzi dyfrakcja i całe zdjęcie zaczyna miękczeć. Zostają trzy wyjścia.
- Ustaw płaszczyznę ostrości równolegle do obiektu. Skrzydło motyla sfotografowane prostopadle zmieści się w ostrym pasie w całości. To samo skrzydło pod kątem nigdy się nie zmieści.
- Składanie ostrości. Kilkanaście do kilkudziesięciu zdjęć z ostrością przesuwaną co ułamek milimetra, złożonych potem w jeden plik. Wymaga statywu i obiektu, który się nie rusza, więc w praktyce działa w studiu, nie w trawie.
- Pogódź się z płytką ostrością i wykorzystaj ją. Jeden ostry punkt w miękkim otoczeniu to często mocniejszy kadr niż wszystko ostre.
Ustawienia, od których zacząć
- Ostrość ustawiaj ręcznie, a odległość reguluj ruchem całego aparatu w przód i w tył. Autofokus w tej skali błądzi między dwoma sąsiednimi milimetrami.
- Przysłona f/8 do f/11. Powyżej f/16 dyfrakcja zjada więcej szczegółu, niż zyskujesz na głębi.
- Czas 1/250 s z ręki albo statyw. W tej skali drgnięcie o milimetr przesuwa kadr o połowę.
- Seria po trzy ujęcia. Z ręki trafiasz ostrością raz na kilka prób i to jest normalne, nawet po latach.
Światło: dlaczego lampa jest tu obowiązkowa
Przy f/11 i czasie 1/250 s światła zawsze brakuje, a obiektyw ustawiony kilka centymetrów od obiektu zasłania to, które jest. Stąd popularność lamp pierścieniowych i bliźniaczych w makro.
- Rozprosz błysk. Goła lampa daje twarde odbicia na chitynie i mokrych powierzchniach. Kalka techniczna albo mały dyfuzor zmienia wszystko.
- Światło z boku pokazuje fakturę. Światło z przodu ją spłaszcza. To ta sama zasada co przy zdjęciach faktur w większej skali.
- Ciemne tło uzyskasz bez tła. Wystarczy, że za obiektem nie ma nic w zasięgu błysku. Tło samo zrobi się czarne.
Od czego zacząć w praktyce
- Owady rano. Przy niskiej temperaturze są powolne i pozwalają podejść. W południe nie masz szans.
- Rośliny w domu: przekrój owocu, kropla na liściu, kryształy cukru. Nie uciekają i możesz przy nich spokojnie poćwiczyć składanie ostrości.
- Przedmioty codzienne w zbliżeniu: włókna tkaniny, powierzchnia płyty, końcówka pędzla. Najlepszy materiał na naukę, bo masz pełną kontrolę nad światłem.
- Studio z czarnym tłem i statywem to najwygodniejsze warunki do składania ostrości, bo nic nie porusza obiektem. Warunki porównasz na liście dostępnych przestrzeni.
Najczęstsze pytania
Od jakiego powiększenia zaczyna się makro?
Od skali 1:1, czyli od momentu, w którym obiekt odwzorowany na matrycy jest tej samej wielkości co w rzeczywistości. Wszystko poniżej tej granicy to zbliżenie. Granica ma znaczenie praktyczne, bo dopiero przy 1:1 głębia ostrości spada do około milimetra.
Czy potrzebuję obiektywu makro?
Nie na start. Pierścienie pośrednie za 80-250 zł nie zawierają żadnego szkła, więc nie pogarszają obrazu, a pozwalają podejść znacznie bliżej zwykłym obiektywem. Dedykowane szkło za 1500-4000 zł ma sens dopiero wtedy, gdy wiesz, że będziesz z niego korzystać regularnie.
Jakie ustawienia do zdjęć makro?
Ręczna ostrość, przysłona f/8 do f/11, czas 1/250 s przy zdjęciach z ręki i lampa błyskowa z dyfuzorem. Powyżej f/16 dyfrakcja zmiękcza cały kadr, więc dalsze zamykanie przysłony nie pomaga.
Na czym polega składanie ostrości?
Na wykonaniu serii zdjęć z płaszczyzną ostrości przesuwaną o ułamki milimetra i złożeniu ich potem w jeden plik z ostrym całym obiektem. Wymaga statywu i nieruchomego obiektu, więc sprawdza się w warunkach studyjnych, a nie w terenie.
Wynajmij studio do swojej sesji
Szukasz miejsca na sesję? W Bookfolino znajdziesz studio fotograficzne na wynajem w swoim mieście. W katalogu jest 206 studiów, mediana stawki to 150 zł za godzinę, a najtańsze sale zaczynają się od 35 zł. Filtry pokazują, które mają cykloramę, światło dzienne czy garderobę.
Studia fotograficzne w głównych miastach Polski:
Warszawa · Kraków · Wrocław · Poznań · Gdańsk · Łódź
Komentarze